Baruch (of Benedictus) de Spinoza legt in de zeventiende eeuw de basis voor een radicaal nieuwe kijk op mens en samenleving. Hij tracht de mens te begrijpen zoals hij is, niet zoals hij zou moeten zijn; de mens niet veroordelen, maar onderzoeken, als een deel van de natuur. Met zijn naturalisme anticipeert Spinoza op het darwinisme: hij schetst de mens als een wezen dat vooral zijn voortbestaan (‘conatus’) nastreeft.

‘Blijheid’ en de ‘conatus’ zijn twee centrale begrippen in Spinoza’s Ethica. Deze bundel exploreert de rijkdom van dit complexe werk en toont de actualiteit van Spinoza.s buitengewone denken. Een confrontatie met Hobbes’ denken over zelfbehoud, macht en verlangen toont hoe relevant Spinoza’s denken in de actuele crisis is: zijn naturalisme leidt juist niet tot individualisme of ego´sme. Liefde en seksualiteit zijn voor Spinoza altijd een Blijheid, maar vormen toch de kern van de menselijke tragedie.

Andere thema’s zijn Spinoza’s naturalisme van de affecten, zijn schatplichtigheid aan de oudheid (epicurisme) in zijn denken over de natuur en de mogelijkheid van een politiek van de Blijheid. De Blijheid is tot slot ook een essentieel aspect van de gelukzaligheid, hÚt doel van de praktische filosofie. Hoe dit te bereiken, wordt besproken in vergelijking met de boeddhistische meditatie.