Vele historici zien hun wetenschap als een ambachtelijke, ’theorieloze’ activiteit, waarin men rustig onderzoekt en weergeeft ‘hoe het eigenlijk geweest is’. Dit boek neemt deze intuïtieve opvatting als uitgangspunt en analyseert aan de hand van vele voorbeelden uit de geschiedschrijving in hoeverre zij houdbaar is.

De auteur onderzoekt daarbij de belangrijkste theoretische noties en onderscheidingen, die historici doorgaans alleen intuïtief hanteren, zoals kennen en geloven, feit en interpretatie, beschrijven en verklaren, tekst en context, oorzaak en toeval, individu en structuur, feiten en waarden, en objectiviteit en subjectiviteit.

Langs deze weg zet hij uiteen welke theoretische problemen in de geschiedbeoefening verborgen zitten en welke verschillende visies daarop ontwikkeld zijn.